Ursulineninstituut met wintertuin

298k
© Eddy Van Leuven

In 1841 kwamen de eerste zusters Ursulinen vanuit Tildonk naar Onze-Lieve-Vrouw-Waver. De zusters zouden het beeld en het silhouet van de regio grondig wijzigen. Onze-Lieve-Vrouw-Waver kreeg de terechte bijnaam ‘Torekenswaver’.

Het succes van hun verwezenlijkingen in het onderwijs ging steeds in stijgende lijn. Het ‘Pensionnat de demoiselles’ kreeg zelfs een internationale uitstraling. En dat moest ook in de architectuur tot uiting komen. Het unieke karakter van het indrukwekkend school- en kloostercomplex ligt in de merkwaardige synthese tussen zo uiteenlopende stijlen als neoclassicisme, neogotiek, neoromaans, empirestijl en art nouveau.

In 1900 bouwde het instituut een prachtige wintertuin in art nouveau. Het was een waardige ontvangstruimte voor de vooraanstaande bezoekers van honderden inwonende meisjes. Nog altijd wordt men bij eeen bezoek aan de wintertuin verrast door het feeërieke licht- en kleurenspel van de indrukwekkende koepel. Ook de meubels, vloeren, wanden en zijgalerijen dragen bij tot de schitterende harmonie van de wintertuin.

Naast de wintertuin kregen heel wat andere ruimten erkenning, waaronder de Ursulazaal, de pianogalerij, de Alpenzaal en de feestrefter. Ook de kloosterkerk in zandsteen en neogotisch ornaat is een indrukwekkend monument.

“On y revient toujours” luidde het toenmalige motto van het instituut. Breng het Ursulineninstituut en de wintertuin een bezoek en je zal ontdekken waarom!

Lees meer

In 1841 startten de zusters Ursulinen uit Tildonk met onderwijs in de Bosstraat in Onze-Lieve-Vrouw-Waver. Vrij snel na de oprichting kreeg het Instituut van de Ursulinen een internationale uitstraling. Rond de eeuwwisseling was bijna een kwart van de leerlingen in dit befaamde pensionaat van buitenlandse origine. Meisjes uit Engeland, Kenia, Australië, Spanje, Columbia, Rusland, Panama … kregen hier hun opleiding.

Geleidelijk aan ontstond het machtige school- en kloostercomplex, uniek door zijn synthese tussen uiteenlopende stijlen als neoclassicisme, neogotiek, neoromaans, empirestijl en art nouveau. Het instituut zorgde voor de terechte bijnaam “Torekenswaver” voor de deelgemeente Onze-Lieve-Vrouw-Waver.

In 1900 bouwde het instituut een prachtige wintertuin in art nouveau. De architect van deze unieke Art Nouveau kunst is tot op vandaag onbekend. De wintertuin fungeerde als ontvangstruimte voor de bezoekers van de honderden inwonende meisjes.

De keuze voor de progressieve art nouveau in een katholiek onderwijsinstituut is zeer verrassend. In die periode was de neogotiek immers dé officiële katholieke stijl. Het past wel bij de moderne onderwijsopvattingen van de school die als doelgroep de gegoede burgerij wou aantrekken. Ook als vroege uiting van buitenstedelijke art nouveau is het monument uniek.

Nog altijd wordt men bij een bezoek aan de wintertuin verrast door de elegantie tot in de fijnste details en het feeërieke spel van licht en kleur. Elk van de decoratieve onderdelen van het tongewelf in glas-in-lood wordt omlijst door een boord van bloemen- en plantenslingers, met Oost-Indische kers als motief. In de middenpanelen vinden we telkens twee zwaluwen - legendarische voorboden van de lente en het mooie weer - terug. Zwaluwen staan bekend voor hun trouw aan het nest waarnaar zij steeds terugkomen. Zo sluit dit motief perfect aan bij het toenmalige motto van het Instituut : "On y revient toujours" en "On y revient quand même".

De halfroosvensters hebben een mooie symboliek. Het raam aan de straatkant stelt de ochtend voor : de stalenbundel van de opkomende zon verspreidt zich over een bergmeer met een vissende blauwe reiger en bloeiende irissen op de voorgrond. In het tegenoverliggende, donkerder raam wordt de avond gesuggereerd. De maan reflecteert haar licht in het kabbelende water van het bergmeer. Een uil vliegt over het landschap met een partij waterlelies en irissen met gesloten bloemknoppen. Zo vormt de koepel in zijn geheel een drieluik: Morgen, Dag en Avond.

De onbekend gebleven ontwerper van de wintertuin koos hiermee voor een populair thema uit de Belgische art nouveau-cultuur, met een flinke invloed van de Japanse kunst.

Ook de meubels, vloeren, wanden en zijgalerijen dragen bij tot de schitterende harmonie van de wintertuin.

Samen met de fraaie neogotische kloosterkerk (gebouwd tussen 1909 en 1912, van de hand van provinciaal bouwmeester Eduard Careels,) werd de wintertuin in 1987 beschermd. In 1994 werd de bescherming van overheidswege verruimd (met ook andere ruimten zoals de Ursulazaal en de Pianogalerij). Daarmee werd het Instituut het 5000ste beschermde monument in Vlaanderen. In 1995 werd de vzw Wintertuin Onze-Lieve-Vrouw-Waver opgericht, die het beheer en de zorg voor het behoud van het patrimonium op zich neemt.

Andere bijzondere onderdelen van het patrimonium zijn de Sint-Ursulazaal, de Alpenzaal, de feestrefter, de eretrap, het oratorium, het museum, de pianogalerij…

Het huidige park(niet te bezichtigen) kreeg zijn eerste vorm in 1864 en werd vanaf 1887 systematisch verrijkt met diverse elementen in rotswerk, zoals de Lourdesgrot (gebouwd door het huis Blaton-Aubert uit Brussel) een openluchtkerststal Bethlehem met erbij aansluitend een Nazareth-huisje (gebroeders Tondeleir uit Antwerpen) een volstrekt unieke, monumentale en overdekte picknick hall, een gloriette en een calvarie. Deze veelvuldige aanwezigheid van uiteenlopende 'follies' in rotswerk maakt het vandaag tot een uniek geheel. In de jaren 1910-1911 wordt het park door Felix Brouwers (Onze-Lieve-Vrouw-Waver) omgevormd tot een Engelse tuin met een tweede vijver met een rustiek bruggetje. Men bouwt ook de muur rond het domein die dit park en het bosje insluit.

Openingsuren:


Enkel groepsbezoeken, op afspraak

Voor de individuele bezoeker start er elke derde zondag van de maand om 10.00u en 14u30 een begeleide rondleiding van twee uur doorheen de wintertuin en de kloostergebouwen.

Info, reservatie en prijs
info@olvwaver.be of www.olvwaver.be


Contact

Ursulineninstituut
Bosstraat 9
2861 Onze-Lieve-Vrouw-Waver
tel: +32 (0)15 75 77 28
info@olvwaver.be
www.olvwaver.be

Toon me de weg

Route berekenen van:

© 2007, vzw Toerisme Sint-Katelijne-Waver — ontwerp: NOGUN